Zazayim- Dimiliyim, Kirmancim, Dersimliyim...
Bertal Kahraman
Yaziya baslik yazmakta bile zorlaniyorum
bilemki nedendir.
Uzun zamandir forumlara birseyler yazmak icin firsat ve zaman
bulamiyorum, sadece okuyarak tartismalari takibetmeye calisiyorum.
Son zamanlarda dikkatimi ceken cok onemli buldugum bazi seyler oluyor
forumda.
Once, Ozlem ismiyle bir kisinin foruma yazmaya basladigini, ve ilk
yazilarinda “bu konularda yeni oldugunu, ailesinin asimilasyonun
etkisiyle onu da kemalizme vs yonlendirdigini, ancak daha sonar avrupaya
gelince bu konulari kendi kimligini kulturunu vs yeniden kavrayip sahip
ciktigini vs. soyleyip ise girismis ve fakat bir kac hafta gibi bir sure
icinde, nerdeyse tum tatrtisma ve politikalardan haberdar olan kendince
bir politik tavri olan ve bu tavrinda da israrci ve tutarli olan bir
‘eski kulagi kesik’ imaji yaratan ve her nedense ZAZA dusmanligini,
Zazalarin dersimlilerle bir alakalari olmadigini, hatta Dersimi ilhak
etme emelleri tasidiklarina dair yazilar yazmaya basladigini gordum.
Bana cok ilginc geldi.
Seyfi cengizin yazilarinda acikca ZAZA MIlliyetcileri ile Turk Kurt
Ermeni milliyetcileri tabirlerini yanyana kullanarak Dersim sorununu,
Dersimliyi, Genel Zaza sorunu ve Zazalardan ayirdigi, hatta farkli iki
halk ollarak gordugu seklinde fikirlerin forumlarda yayinlandigini
gordum. Ilginc buldum. Belki Seyfi cengiz eskiden beri boyle dusunuyordu
ama ben bilmiyordum. Simdi ogrendigim icin de bana ilginc geldi.
Ucuncu bir dikat cekici sey yasandi forumda. Adrianik ismiyle yazan
ve DErsimli Ermeni oldugunu ima eden, soyleyen bir kisi, Neredeyse
Ermeni soykiriminin hesabini Dersimliden sormaya varan bir asirilikla
Tum dersimliyi Ermeni jenosidini sorumlusu ve de Ermeni mal mulkunun
gaspcisi ilan ettti. Bunu da cok ilginc buldugumu soylemeliyim.
Biz Dersimliler, her seyi bilir anlariz da nedense bir Kirmanc deyimi
Dimili deyimi ve Zaza deyiminin esata bir ve ayni oldugunu, ayni halki
ifade ettigini, ayni dili ifade ettigini ve bir oldugunu bir turlu
kavrayamayiz. Bu da cok ilginc! Ornegin seyfi Cengiz Tum dersimin
tarihini yazar, inceler, ararstiri, pati kurar Sosyalist Dersim plan ve
projeleri ilan eder, bu kadar karmasik ve zor sorunlarin altindan kalkar
da, Su basit Dimili- Kirmanc- Zaza baglantisini cozmekte gucluk ceker ve
de Zaza milliyetcilerinin de Dersimi ilhak emellerinden bahsedebilir.
Anlamaya calisiyorum.
Ozlem isimli asimilasyonunb afgir etkisinde kalmis bir ailenin saf ve
masum kizi, avrupaya ulastiktan sonar gercek Dersimli kimligini yeniden
kesfeder sahip cikar bu konuda caba sarfede. Bunda anlasilmayacak bir
sey yok, ancak Ayni uzlem 5-6 ahfta sonar bir Dersim uzmani, tarihcisi,
politikacisi daha da olmadi eski tartismalarin arsivcisi gibi
tartismalara girer ama bunun nasil gerceklestigine dair hicbir sey
soylemek geregi duymaz… Bu da benim anlama yetenerklerimi zorluyor.
Adrianik konusu daha da ilginc. Sanki bir yerlerde bunca zaman
bekleme gergi duyan ama konuusnda hayli ‘ýuklu’birisinin bir sabay, ‘ya
allah’deyip meydana inen bas pehlivan havasi veriyor.
Bunca birikimle dersim ve Ermeni jenosidi konusunda bir Dersimli
Ermeni olarak bu forumu ne kadar zamandir sessiz ve sakin takibettigini,
ve neden simdi mindere cikma geregi duydugunu merak etmekten kendimi
alamiyorum.
Desim tartisma ustu degildir. Dersimli insanustu degildir. Dersim de
dersimli de tum digger insular ve halklar gibi eksigiyle gedigiyle bir
halktir. Bir farkla: Derim yokedilme planlarinin son asamasinin en
acimasizca uygulandigi bir donemi yasadigi icin, adeta bircok yhara
almis boga gibi canli kalip kalamamak ile can vermek arasinda bir denge
noktasindadir. Dilimizde guzel bir soz vardir. ‘Ga ki ginavara, kardi
serdi bene derya’ Adrianikin cikisi biraz bu yedek KARDI lere benziyor.
Ermenilerin TC ile hesaplasmasi bitti simdi de dersimin koylulerinin
elindeki tarlalarin eski tapularina geldi sira!
Dersim bitti, bitecek. Mirasini paylasmak isteyenler arasinda eger
Ermeniler de siraya giriyorsa, malesef yanlis kuyrukta sira bekliyorlar
derim.
Biliyorum bu yaziya bir cok yerden tepki alacagim ama ne yapim, tepki
alacagim diye inandiklarimi saklayacak degilim.
Ben Dersimliyim. Kirmancim. Dimilki – zazaki- kirmancki konusurum.
Zazayim. Kirmancim. Dimiliyim.
Acaba ben ne oldugumu bilmiyormuyum bunlari soyledigim zaman. Oyle ya,
Kimine gore Zazalar, Kirmanclarin ulkesini ilhak etmeyi planlayan
bambaska bir halk. Demekki ben kendi ulkemi ilhak etmek icin caba
sarfeden bir kendini bilmezim!
Bira ma kirmanc dimiliyimi, zomne xodi xora Kirmanc yonki Dimili
vanimi, hama zonane binandi, zonane biyankidi xora Zaza vanimi. Tay
sarema Muslumano, tayiki qizilbas- elevi – kirmanco. Naydi ci xirabi
esta?
Bertal Kahraman
Cevaplar:
