Zaza- Kirmanc- Dimili meselesi ve bazi cabalar.
Bertal Kahraman
Zaza- Kirmanc Dimili Isimlendirmeleri ve
dogru anlayis.
Zaza Kirmanc davasi toplumumuz arasinda destek bulup, guclendikce bu
konuda politik, siyasi hesaplari bulunan disimizdaki merkezlerin tavir
ve yaklasimlari da, daha ciddi bir sekilkde sorunu saptirmaya, yolundan
cikarmaya ve bulaniklastirip, halkimizin kafasinin karismasina umut
bagliyorlar.
Kurt ulusalcilarinin silahli mucadeleden vazgecmeleriyle birlikte
ortaya cikan kismi sukunet ortami, daha onceleri savas psikolojisinin
uclara ittigi ve uc davranislarin belirledigi politik dusunce - yorum
tarzinin halkimiz uzerindeki etkisi giderek yerini daha sakin ve
mantikli degerlendirmelere birakmis, bu durum ozelikle Kurt
ulusalciliginin Zaza-Kirmanc meselesine yaklasimin sekterligi ve
inkarciligiyla da birlesince, halkimizin kendi kimligine, davasina,
kulturune sahip cikmasini kismen hizlandirmistir.
Piratik yasam, piratik hayat en iyi ogretmendir. Bunu, savas
ortaminin sloganci politikalarinin yerini pratik yasamdaki sorunlarin
almasiyla cok daha net gormeye basladik.
"Zazaca kurtcenin lehcesidir" politikasi pratik hayatta Kurt
politikacilari arasinda, "Kurtce, Kurdistanda resmi dildir diger
lehceler yereldir, cozum aciktir" anlayisinin dillendirilmesi ve
savunulmasiyla ortaya cikmaya baslamis, Kurtce sanat yapiyoruz diyen
kurt sanatcilarinin Dersime Kurmanciyi tasima calismalarinin fiyaskoyla
sonuclanmasi, Kurt edebiyat -Kultur toplantilarinda, Zazaca
konusuldugunda "anlasilamamasi" gerekcesiyle Kurmanci konusmaya
donulmesi gibi pratik yasamdaki ornekler, ve politika adina; Dersmin
koylerini helikopterlerle bombalatan Ciller hukumetinin ortagi
Karayalcini Dersime secenek diye dayatan kor ve aymaz politika halkimiz
arasinda esasen varolan kusku ve kayginin pratikte aciga cikmasina
yardimci olmus ve halkimiz mevcut durumu sorgulama konusunda eskisinden
daha cok caba harcar, daha cok soru sorar ve daha cok kendisi olmaya
yonelir hale getirmistir.
Oteden beri Zaza- Kirmanc meselesinde en ufak bir soru sorani "ajan"
diye damgalayan, halkimiz ozerinde psikolojik teror estirerek dusunmesi
ve sorgulamasini sinirlamaya calisan kor "kurt milliyetcisi" politika
esasen duvara vurmustur. Bu gun bu cok guclu olarak gorulmese de
gelismenin yonu hep bu yonde olmus guclenip ilerleyen Zaza-Kirmanc
halkinin kendisine donmesi yonunde olmus ve bu gelisme giderek buyumek
egilimindedir.
Iste bu nedenle Milliyetci Kurt politikacilari kemalizmin kotu bir
kopyasi olan inkarci tavrinin kaybettirdigini gordukce Zaza- Kirmanc
aydinlarina, politikacilari, yazar cizerlerine saldirisini surdurmeye
devam etmis, bu arada bazi Kurt milliyetcisi cevrelerde Zaza-Kirmanc
hareketi icinde kafa karisikligi yaratmak amaciyla Alevi- Sunni ayrimina
Kirmanc- Zaza soylemine, ve dersimli dersimli olmayan zaza ayrimina
vurgu yaparak bu konuda ayrilik yaratmaktan medet umdugunu
gostermektedir.
Isin tam da bu noktasinda Zaza- Kirmanc meselesinde, kimi kisiler
maalesef "oltaya takilma" egilimi gostermek suretiyle yeni yeni guclenen
bir hareketin kendi icine donerek kendisiyle cebellesmesine bilerek yada
bilmeyerek katki sunmaktadir.
Bu gun Halkimizin Sunni veya Alevi kesimine mensup kisilerin,
kendisini Zaza yada Kirmanc diye adlandiran kesiminin en cok dikkat
etmesi gereken hususlarin basinda: bu en cok bilinen konular uzerinde
oyuna gelmemek ve bir bardak suda "kopartilmak istenen firtina"ya yuz
vermemek olmalidir.
Bir sir degildir. Halkimizin alevisi de sunnisi de vardir ve de hep
olacaktir. Gene bir sir degildir Kirmanc isimlendirmesi dersim halkimiz
icin ozel bir anlam ifade etmektedir ve bu tarih boyunca hep boyle
olmustur. Gene bir sir degildir, halkimizin alevisine de sunnisinde de
Turkce ve Kurtcede ZAZA denmektedir. Dimili kelimesi Dimilki- Zazaki-
Kirmancki konusan halkimizin tumunce su veya bu oranda kullanilmaktadir.
bunlari bilmeyem bir Zaza- Kirmanc aydini dusunemiyorum. O halder sorun
nedir?
Zaman zaman bazilarinin yazdiklerindan "Dersim dedigin bolgrnin
nufusu nedir? Zaza nufusu icindeki payi nedir"? turunden soylemler
goruyorum. Bu soylemin sahipleri Kurt milliyetcileridir. Merak edenler
Rizgari formunun arsivini biraz karistirsinlar. Kurt milliyetci
seriatcilarinin cabasi oldugunu goreceklerdir. Peki bu Irkci -
Seriatcilarin soyleminin bizım cevremizdeki bazi kisilerin agzinda
dolasmasinin anlami ne?
Gene kor bir tartisma egilimidir gidiyor. Halkimizin ismi yokmus gibi
ona isim bulunmaya calisiliyor. Zaza- Kirmanc- Dimili bunlarin tamami da
halkimizin isimleridir. Bazi bolgelerde bir yada diger ismin tercih
ediliyor olmasi da bir realitedir. bunun bu gun yeni kesfedilmis gibi
durup dururken tartisma konusu yapilmasinin dusmanlarimizdan baska kime
ne yarari var?
Kirmanc ismin icerik olarak Aleviligi de iceriyor olmasi bazi Sunni
kokenli arkadaslarimizi nicin rahatsiz etsin bunu anlamakta gucluk
cekiyorum. 38 direnisinin onderleri munzur gozelerinde Alevi torelerine
uygun birlik sozu vererek direnimislerdir. Bu direnise gururla sahip
cikiyorsak direnisi motive eden davranisin kaynagini da en azindan
anlayip saygi duymak gerekir diye dusunuyorum.
Dersim kendi tarihiyle kendisine Zaza- Kirmanc mucadelesinde bir yer
yaratmistir. bunu algilayip kavrayamayan, buna saygi duymayan bir Zaza -
Kirmanc dusunemiyorum.
Dini nedenlerle tarihte hep ayri durmus olan halkimizin gunumuzde ilk
kez birliktre hareket etmesinin sartlari olusmus, buna sevinmek ve bunu
destekleyip guclendirmek gerekirken dusmanin propagandasina alet olmanin
mantikla izahi mumkun degildir.
Disimizdakiler hic ayrim yapmadan halkimizi ZAZA ismiyle
tanimlamaktadir. bunda kotu olan ne? bunu da analamak guc.
Bu tur tartismalarin aramizda yer buluyor olmasi tuhaf.
Cevaplar:
