Munzur Davasi

 huseyin arslan 

Munzur Davasi / the trial of the Munzur river

[Munzur Nehri'ni Koru / protect the munzur river]

Gectigimiz gunlerde kendini bilmez bir "avukat" tarafindan silahli saldiriya ugrayan Danistay'in Idari Dava Daireleri Genel Kurulu'ndan afeta doganin tahrip edilebilecegine onay verircesine,Munzur Vadisi Milli Parki'nda yapim asamasinda olup,alt daire tarafindan yurutmesi durdurulan Konaktepe-1 ve 2 barajlarinin yapiminda bir sakinca bulmadigini belirterek ilgili daire kararini bozdu.Boylelikle idari ic hukuk yolu tukenmis bulunuyor.Sonraki asama ulusal ustu bir kurum olan Avrupa insan Haklari mahkemesi'dir.Danistay Idari Dava Daireleri Genel Kurulu'nun ilgili karari nihai karardir ve bu karara karsi gidilecek her hangi bir merci bulunmamaktadir.[2577 sayili kanun]Munzur Davasi su talepleri iceriyordu:

"DANIŞTAY BAŞKANLIĞI'NA/ANKARA

Davacılar : 1- Murat CANO2- Hayal HANOĞLU/(Aynı adreste)

3- Selman YEŞİLGÖZ (Aynı adreste)

4- Hasan ŞEN(Aynı adreste)5-/İmam BAZAN/

(Aynı adreste)6- İbrahim KARAKAYA
(Aynı adreste)

7- Ali Rıza AYDIN
(Aynı adreste)

Davalılar :

1- Başbakanlık
Ankara

2 - Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı
Ankara

Konusu : Sunulan ve res'en gözetilebilecek nedenlerle;

a) öncelikle dava konusu idari işlemlerin yürütülmesinin durdurulmasına,

b) duruşma yapılarak;

aa) davalı Başbakanlık'ın 05.02.2001 tarih ve 5237 kayıt sayılı zımmi red işlemine
konu olan ve "Munzur Projesi" içinde yeralan "Konaktepe Barajı ve Konaktepe I ve II
HES Projesi"nin Türk-Amerika Birleşik Devletleri firmalarından oluşan konsorsiyuma
yaptırılmasına ilişkin Bakanlar Kurulu Kararnamesi ile bu kararname dayanak
yapılarak konsorsiyumla imzalanan sözleşmenin,

bb) davalı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın 21 Mayıs 2001 tarih ve
B.15.0.BİK.02(147-II-5)1664/1249 sayılı red işlemine konu olan ve "Munzur Projesi"
kapsamında yer alan Mercan, Akyayık, Bozkaya ve Pülümür barajları ile hidroelektrik
santrallerine ilişkin bütün idari işlemlerin iptaline
karar verilmesi istemidir.

Zımmi Red Tarihi : 05.04.2001

Yazılı Red Tarihi : 21.05.2001

OLAY VE İSTEMİMİZİN NEDENLERİ
1) Olay; dava konusu idari işlemlerin, öncelikle yürütülmelerinin durdurulmasına,
toplanacak deliller uyarınca ise iptaline karar verilmesi isteminden ibarettir.

2) Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından Tunceli'de "Munzur Projesi" adı
altında tümü enerji amaçlı, 8 adet baraj ve hidroelektrik santral yapımı
planlanmıştır. Proje kapsamındaki;

a) Mercan Hidroelektrik Santrali'nin inşaatı tamamlanma aşamasındadır.

b) Uzunçayır Barajı ve Hidroelektrik Santrali'nin elektromekanik donanım ihalesinin
bu yıl içinde yapılması planlanmıştır.

c) Konaktepe I ve Konaktepe II Hidroelektrik Santralleri'nin kesin projelerinin
hazırlanması ile iinşaatının yapılması ve elektromekanik teçhizatının temin ve tesis
edilmesi işi; Bakanlar Kurulu Kararı ile Türk ve Amerika Birleşik Devletleri
firmalarından oluşan bir konsorsiyuma verilmiştir.

d) Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, sözü edilen Bakanlar Kurulu Kararı'nın verdiği
yetki çerçevesinde konsorsiyumla sözleşme imzalayıp, fiyat belirlemiştir. Belirlenen
sözleşme ve fiyata, davalı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından "olur"
verilerek kredi anlaşmasının sonuçlandırılması için Hazine Müsteşarlığı'na
gönderilmiştir.

3) "Munzur Projesi" adı altında toplanan baraj ve hidroelektrik santrallerin
yapımında, kamu yararı bulunmadığı gibi sözkonusu projeler, hukuka aykırı olarak
planlanmışlardır ve bu haliyle de uygulanmak istenmektedirler. Çünkü;

a) proje kapsamında yeralan 8 baraj ve hidroelektrik santral tamamlandığında, yılda
toplam 358,45 MW kurulu güçle 1.456 GWh elektrik enerjisi üretilmiş olacaktır. Bu
miktar enerji, 2000 Yılı itibariyle
hidrolik kaynaklarımızdan -ülke çapında- elde edilen toplam 37.079 MW'lık enerjinin
yalnızca % 09,7'si kadardır.

b) Tunceli'de yaşamın ekonomik altyapısı; "su" ve "dağ"dır. Suyun; baraj
rezervuarlarında tutulması, onun hayat verdiği bütün canlıları yok edeceği gibi, dağ
ve orman ile diğer bitki örtüsünün de yok olmasına yol açar.

c) Tunceli'de yaşayan insanların temel ekonomik faaliyetleri, arıcılık ve
hayvancılıktan ibarettir. İlde, sanayi yoktur, ticaret ve hizmet sektörü ise gelişme
halindedir. İlin coğrafi konumu ile topoğrafik yapısı bakımından yörede imalat veya
ağır sanayi tesislerinin kurulması neredeyse imkansız olduğu gibi, rantabl da
değildir. Buna karşılık yörenin olağanüstü düzeyde hayvancılık, arıcılık ile
dağ-su-orman turizmi potansiyeli mevcuttur. Bu nedenle Tunceli'yi kalkındırarak,
orada yaşayan ve yaşayacak olan insanların gelir kaynakları ile yaşam olanaklarını
yükseltmek, bu arada ulusal ekonomiye artıdeğer katmak isteniyorsa, öncelikle
Tunceli'nin doğasını dokunulmaz kılarak, olduğu gibi korumak ve onun
güzelliklerinden, dağlarından, mağralarından, göllerinden, kaplıcalarından,
içmelerinden,
akarsularından, vadilerinden ve mesire yerlerinden; -turizm, arıcılık ve
hayvancılığın geliştirilmesi bakımlarından- yararlanmak gerekir. Üstelik, bu tür bir
planlamanın teşvik edilmesi ile uygulamasına yönelik maliyetler, sözkonusu baraj ve
HES'lerin yapımı ile işletme maliyetlerinden daha düşük olur. Ayrıca, turizm ile
hayvancılık ve arıcılık faaliyetleri, sürekli faaliyetler oldukları halde, baraj ve
HES'lerin sınırlı ömürleri vardır.

d) Öteyandan sözkonusu projenin uygulanması halinde yeni yeni başlamış olan "geriye
dönüş" süreci; kesintiye uğrayabileceği gibi, büyük çaplı yeni göçlere de neden
olacaktır. Zira, Tunceli insanının yerleşik yaşam biçimi; su ve dağın sunduğu
olanaklarla belirlendiği gibi, bunlar olmadan da devam
edemez. Bu bakımdan denilebilir ki Tunceli'deki "doğal kültür" olmadan, "yaşam
kültürü" sürdürülemez.Baraj ve HES'lerin, süreç içinde ildeki bütün demografik
yapıyı olumsuz yönde etkilemesinin kaçınılmazlığı dışında, Pülümür Vadisi
yöresindeki köyler hariç Mercan ve Munzur Vadisinde yapılacak baraj ve HES'ler
nedeniyle 84 köyün göç etmesi zorunlu görünmektedir.

e) Nihayet Munzur Vadisi, 1971 yılında Ulusal Park olarak ilan edilmiştir. Bu vadi;
estetik ve bilimsel bakımdan istisnai düzeyde evrensel değerlere, sahip olan fiziki
ve biyolojik bir oluşumdur. Vadide ve çevresindeki derelerde bütün dünyada değeri
yüksek düzeyde takdir edilerek korunan Çengel
Boynuzlu ve Bezuvar Dağ Keçisi, Ür Kekliği, Kırmızı Benekli Alabalık ve diğer av
hayvanları yaşamaktadır. Bu niteliğinden ötürü de;
- Anayasa'nın 63. maddesi ile Doğa ve Çevre Mevzuatı'na,
- Türkiye'nin onaylamış bulunduğu 16 Kasım 1972 tarihinde yapılan UNESCO'nun XVI.
Genel Kurulu'nda kabul edilen Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına Dair
Sözleşme hükümlerine,
- Türkiye'nin üyesi olmak sürecine girmiş bulunduğu AB'nin çevre kriterlerine,göre,
olduğu gibi korunması gerekmektedir.

f) Projenin aynen uygulanması durumunda bölgedeki su dengesi değişeceğinden iklim,
bütünüyle değişecektir. İklimin değişmesi ise mevcut doğal dengenin alt-üst olmasına
yol açacaktır.

g) Son olarak, Tunceli Bölgesi'nde arkeolojik araştırma yapılmamış olmasına rağmen,
Keban Baraj Gölü Havzası'nda yapılmış olan araştırmalar sırasında Pulursak Yolu
Kazısı'nı yapan Sayın Kılıç KÖKTEN'in; çevrede sürdürdüğü yüzey araştırmaları
sırasında çok sayıda paleotik döneme ait çeşitli kaya sığınakları, işlik yerleri ve
düz yerleşmeler saptandığını, bölgenin, paleotik dönem (yontmataş çağı) açısından
çok zengin olduğunun vurgulandığını, olayın bu yönü bakımından yörede arkeolojik
yüzey araştırmaları yapılmadan sözkonusu projelerin uygulanmamasının gerektiğini, bu
yıl yapılması programlanan yüzey araştırmaları sonucunda yapılacak arkeolojik tespit
ve tescillerin gerekli kılması durumunda , Türkiye'nin tarafı haline gelmiş
bulunduğu Arkeolojik Mirasın Korunmasına Dair Avrupa
Sözleşmesi hükümleri uyarınca da sözkonusu projenin uygulanmamasının
gerekebileceğini, belirtmek isteriz.

4) Davalılardan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın, 21 Mayıs 2001 tarih ve
B.15.0.BİK.02(147-II-5)1664/1249 sayılı, dava konusu yazılı red işleminin
incelenmesinden anlaşılacağı üzere yöre hakkında; sosyo-ekonomik, ekolojik,
demografik, iklim, arkeolojik ve ekonomik rantabilite bakımlarından herhangi bir
çalışma/değerlendirme yapılmadığı anlaşılmaktadır. Anılan yazıda, belirtilen
konularda; bilimsel çalışma yapılarak, uzmanlarından düşünce alındığı ileri dahi
sürülmemektedir.

Kanıtlar : Dava konusu idari işlemler, Bakanlar Kurulu Kararnamesi, Türk-ABD
firmalarından oluşan konsorsiyumda yapılan anlaşma, Uzunçayır Barajı ve HES'i hariç
Munzur Projesi kapsamında yer alan bütün baraj ve HES'lere ilişkin işlem dosyaları
ile projeler, Orman Bakanlığı, Çevre Bakanlığı ve
Kültür Bakanlığı nezdinde bulunan -her bir bakanlığın görev alanı bakımından Munzur
Projesi'nin yol açacağı sonuçlara ilişkin- oluşan dosyalar, Başbakanlık-Devlet
Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı'ndan Munzur Projesi'yle üretilmesi planlanan
elektrik enerjisi ile yörenin hayvancılık-arıcılık ve turizm potansiyelinin ekonomik
rantabilite bakımından karşılaştırılmasına ilişkin alınacak düşünce, keşfen inceleme
yapılarak; arkeolog, meteorolog, biyolog, hidrolog, zoolog, jeolog, sosyolog,
ekonomist ve hukukçu uzmanlardan oluşturulacak bilirkişi kurulundan alınacak
düşünce, res'en toplanmasına ihtiyaç duyulabilecek diğer kanıtlar.

H.Dayanaklar : T.C. Anayasası, 2656 Sayılı Yasa'yla katıldığımız Dünya Kültürel ve
Doğal Mirasının Korunmasına Dair Unesco Sözleşmesi, 13 Ekim 1999 tarih ve 23845
Sayılı T.C. Resmi Gazete'de yayınlanan 05.08.1999 Tarih, 4434 Sayılı Kanun'la
onaylanmış bulunan Arkeolojik Mirasın Korunmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi, Türk
Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Mevzuatı ile
İdari Yargılama Yöntemi Yasası.

Sonuç ve İstem : Sunulan ve res'en gözetilebilecek nedenlerle;

a) öncelikle dava konusu idari işlemlerin yürütülmesinin durdurulmasına,

b) duruşma yapılarak;

aa) davalı Başbakanlık'ın 05.02.2001 tarih ve 5237 kayıt sayılı zımmi red işlemine
konu olan ve "Munzur Projesi" içinde yeralan "Konaktepe Barajı ve Konaktepe I ve II
HES Projesi"nin Türk-Amerika Birleşik Devletleri firmalarından oluşan konsorsiyuma
yaptırılmasına ilişkin Bakanlar Kurulu
Kararnamesi ile bu kararname dayanak yapılarak konsorsiyumla imzalanan sözleşmenin,

bb) davalı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın 21 Mayıs 2001 tarih ve
B.15.0.BİK.02(147-II-5)1664/1249 sayılı red işlemine konu olan ve "Munzur Projesi"
kapsamında yer alan Mercan, Akyayık, Bozkaya ve Pülümür barajları ile hidroelektrik
santrallerine ilişkin bütün idari işlemlerin iptaline karar verilmesi, saygı ile
talep olunur. 04.06.2001

Selman YEŞİLGÖZ
Hayal HANOĞLU
Murat CANO

Hasan ŞEN
İmam BAZAN
İbrahim KARAKAYA

Feride LAÇİN
Ali Rıza AYDIN. (KAYNAK[MUNZURUMADOKUNMA.COM)"

Munzur Vadisi'nin korunmasi artik Uluslarustu Kurumlar'da aranacak hukuksal mucadeleye baglidir.Munzur Davasi Uluslararasi Kurumlar onune getirilecektir.Bu manada gidilmesi gereken kurumlarin tespiti icin bir komisyon olusturulmasi ve Avrupa Dersim Dernekleri Federasyonu'nun bunu kurumsal olarak sahiplenmesi,kurum adina yetkililendirilen ve gorevlendirilen sahsiyetlerin MUNZUR DAVASI'ni universal zeminde dile getirmesi,cozum yollari aramasi ve bu konuda diasporada yasyan Dersimliler'in Dersim dogasina,Munzur Vadisi'ne ve Kirmanciye'ye sahip cikmasi ve bu doga harikasinin sahiplenilmesi maksadi ile aktiviteler,geceler ,lobi calismalari,gorumeler ve Uluslararasi Hukuk'ta taninan temel hak ve ozgurluklerden yararlanarak bariscil gosteriler duzenlemesi somut ve acil bir ihtiyactir.

Huseyin ARSLAN