DURÝ RA AMÊ
Makale yazari: Torné TUJI Tarih, gün ve saat : 30. Temmuz 2007 12:49:52:
Dem u wexto de rýndek de, ez vaji ca o de þirén, rýndek, tý vaze parê de ceneti viyo. Namé ho khi Þirénca.
Hirê heté ho kou ra çerexiyaye viyo. Heto bini khi zé çéveri (çéber/kéber) welatuné binu serr rabiyaye viyo.
Qomo khe Þirénca de cabiyo, þaro de zaf rýnd viyo. Péro khi zé namé ho þirén biyé.
Tek u tuk lez werté dinu de véjiyo. Çiyo heni qýskek çi yine eve ho ardo ra xére ser. Zovina khi zof rehet u huzur de biyé.
Heqo! Tý sené Heqa! To rojê rýndekhi Þirénca ré zéde di!...
Çý khe biyo, ora dýme biyo.
***
Sýma béré, ma piya bý zonime, bý musime, bý wanime hela ora dýme Þirénca de se biyo.
Duri ra, péyé kou ra, qomo de cýle gewr amo. Heté de waruné Þirénca de baré ho noro. Miné çadýruné ho kuyé ra hard.
Vato "Welaté made, dar u býr biyo usk. Koyé ma biyé rut u repal. Dere u derxuluné made vengé dýlopa awxe biyo hesrete.
Biya jua, awxa çhemuné ma.
Teyr u thur welaté ma ra rema.
Ma améyme ho esto bexté sýma.
Sýma serro, peruné ho rakero oli divan.
Sýma ma býkeré meyman.
Ma sýmaré beme þuannéyi.
Sýma maré aðayi!..
* * *
Dý-hiré serri niya hukum biyo. Cýle gewri biyé þuane. Malé Þirénca yine çýrayno.
Wertera dý-hiré serri vérdé ra. Kesi halé hora gere* né kerdo.
Demé ra dýme, heté de welaxe býrno ra, qe mal é dewe uza né verdo.
Naza (na ca) cayé mao. Naza çond seriyo yé mao.
Beg u Aðleré Þirénca amé péser. Mýslet u cemati kerdé. Vato cayé ma zafo.
Uza (o ca) va yé dine vo. Uza do ve dinu.
Sera bine usari þuaney mali bené çýraynené. Néwesé de cýle gewru téy þono.
O néwes uza gýno pýro merdo.
Ax le mýné, çýngýr é kené tera! "Genc u ruyalé ma merdo" vato.
"Naye ma zovina ho vira né kenime. Hundayé ke sýma naca ma medé. Uza mordemé ma merdo. Uza endi yé mao"
Verecoy wareyi, Þaré Þirénca desta vejiyé.
Dý-hiré serri ra dýme ki mal u melalé ho, o hetro né þiyo. Lýnga dine khi oza ra býriya.
Heté ra khi pesewe khe biya, þiyé ve jéané dinu ra çý biyo týrto. Meyweyi, zebzeyi...
Rojé, qolé da cýle gewru þiya dýzdéni. Xortuné Þirénca dýzdi diyé.
Kemeri kuyé pýra. Kemera juye gýnaro saré de dýzdé ro. Dýzdura ju merdo.
Moredemé de de cýle gewru viyo.
Biyé top amé. Þaré Þirénca ra vato, bað u bax çé ke mordemé ma tede merdo, gere o ca sýma madé.
Ma goniya ho wazeme. Céme... Rýnde ra névo, va xýrabe ra vo…
Dý-hiré serri khi héni berdevam biyo. Dadýmera hadisey biyé zéde. Rewrew qewxa vejiya.
Domanu qewxa kerda. Þuanu qewxa kerda. Pilu qewxa kerda.
Rozé qewxa de jüyé kýnce gewru merdo.
Xebere begé Þirinca ré rusna. Vato : "Ya çéna ho býdo býrayé é mordemo ke merdo.
Ya khi ma aðayi kiþeme(çiseme) ..."
Aða biyo kor u poþeman. Hama çý pere. Se býkero. Béçare mendo. Mordemé ho kerdé kom.
Dinu ra mýslet kerdo.
Périne vato: Ullayi aða serva jü çéna, sarré ho u sarré ma bela u qeda mefiye. Çéna ho cýde, þéro.
Aðayi vato: "Ero vastena dinu çéneke niya. Yé eve na hal, mara welat céné.
Sýma naye fam né kené."
Kesi gos ro aðayi néno. Yané, gos pa né kuyo.
Périne vato: Aða serva ju çéna sarré maré bela keno téra.
Ma qeda u bela né wazeme. Qeda u bela khe ko ra ravéro,
Aða kuno výréniye, ano dewa ma... "
Aðayi khi çar neçar çéna ho, da ve ‘býra yé mordemo khe merdo’ .
A cénike ra jü lazek beno. Name khi Qutbela nané pýra.
Qutbela werté xaluné ho de beno pil. Her çiyé dinu museno.
Hal u hareketuné dinu zoneno. Qewxa u pérodayene museno.
Kaliké ho ra wendene u nusnayene museno. Aðayéni kalýk é ho ra museno.
Eke beno pil, tayé mordemu dormé ho de keno ve kom. Hukým céno ho dest.
Çond dewé xaluné ho viyé, péro gýroté býn bandora ho.
Vané çond hazari serre vérda ra, qomé xaluné Qutbela yi býné bandora sari deré...
Se vané sýma? Na sanýke naza býqedenime, ya . . . ?
Torne Tuji
30.07.2007