Fablê La Fontaîne'i
Tirki ra çar. M.Dersimi
La Fontaine, niviskarede
Franseyi yo. Sere 1621 de sûkéda qizikeke de ama dina.
Halwexté ino zéde rind nevi. Bese nékerde zéde biwano,
hama onca ki cad kerd, xo qefelna, kut wertê zanoxo ve
hûnermendonê Fransa.
Ü, zerepak vi, dostoné xora zéde hez kerdêne. Wes
qesey kerdêne, kami ke gosnênera qesonê eyi ser, indi
nêwastêne ke ci ra dûri kuyo. Ü xele zerehira vi. Rew
riyê xo tirs nêkerdêne, pozxin nêviyene. Hem nêwastêne
ke zere kesi ci ra bimano hem ki hurendiya qesey ke amê,
çi wext vilê xo kesi rê ronêna.
Sanikonê La Fontaine (fabl) de heywani, tayr-tûri
qesey kene. Anagorê xûyo ve xisletonê xo, xo mûsnenera
wendoxo.
Hama mordem ke na saniko de niyadano, meselê ke wertê
ino de vêrenêra ino cênora çimi ver mitala keno, eve
hasaniye halê camatê mordemiye ve halê xo na heketo de
de vineno: Halê padi$ao, dewlemendo, qeremano, bêbexto,
pexilo, dalqavuxo, qesefetelnaxo, zanoxonê zûrekero.....
anora xoviri. Isan ino de rindiye çi ka xiraviye çi ka,
bomeni-baqileni çi ka wes naskeno. Na rivat ra, hêkatê
La Fontaine'i hem mordem terviya kenê, hem ki çime
mordemi kenera.
Kultirê Kirmanciye de ki nûmûne niyanêni kêm niyê.
Sanikonê ma de ki gegane heywani yêne ra zon: Raye
mûsnenera ma, aqil danê, tayê xiraviye tayê rindiye kenê...
Eve vatenê da bine, camatê ma ki xamê na rengonê
niyanêno niyo. çi esto ki hona La Fontaine'e ma nêrestê,
nêvejiyê rostiya çila. çutir ke na di-hire saniki ki
müsnenê ma, zone ma çiqa wes $ikino saniko, $éero u
hêkaio.
QILANCIKE VE LÜYE RA
Qilancike ni$tivi gile dare ra
Tenê pendir fek de vi.
Boye ontivi Lûya ma
Ta verdera xo ame ûza
Vake mave xerdi qilancika ma
Ti ça honde rindeka honde $irina
Ala na perrê to çiqa bereqinê
Heke vengê to ki je vatena mi vo
Xora tiya Xatûna na gemo.
Heke zûro ken va çime mi deverdiyo.
Qilancike na qeso verde xora$iye
Xovexo va
Ala vengê xo tever kêri va bihesno Lüye
Se ke veng gina piro
Loqme fek ra pera $i herd ro
Lüye çip kerd guret est gule ro
Sere xo dardwe niyada Qilancike ro
Va
Têde dalqawixi budelawo metkenê seweta mafatê xo
Xora se bi, bi
Na aqilo ke mi da to
Bike hürendiya zirarê xo
Qilancike serm kerd, serê xo naro
Son werd ke indi kes aye nêxapno.
VERG VE VAREK RA
Heqa pile tim yê qewetino na
Xora na sanike ki niya vana.
Vareki wast ke xorê awe bisimo
Xaftila vergo vêsan ki ama ûza
Varek ciniqiya
Vergi kerd hayleme ve gire gire
Va,
Ü kam o awika mi $eli keno?
Bonce so uza ra!
Vareki va, Mirê ma
ça honde xori qarina
Ez koti yo awa to koti ya
Duman mi nêcero
Ez vi$t gami tora cêr o.
Verg nafa tenêna qariya
Tora van, def be ûzara!
Ï qeseyê ke par to vativi mira
Ti vana, mi kerdi xovira.
Vareki va,
Ez par niyameyvi dina
Ti ça iftira kena?
Vergi qese rêw çarna ra
Ma ferq çi ko
Ti nêviya birayê ti vi?
Vareki va,
Ma kêy birayê mi bi?
Vergi mane fetelna
Eskera va,
Ez naye aye nêzon
Xora dina sima naskena
Ala kutikê verê sima?
Sima ve $iwanê verê sima?
Gere nafa hêfe xo bijeri sima têdine ra
No dênê vilê min o.
Aha mi ti gureta!
Ïndi varek veriya
Qese qediya.
MAR VE MORDEM RA
Rozê zu mar vina
Va ke,
Vinde xayino mêrat, hala
Ez serê to pan keri va dina bixele$iyo tora
-çiyo xiravin gega mar gega mordem bo
Ma axirê çi ferq keno?
Na gesey sero
Xaftila mari di ke zerê çuwali de ro
Xovexo va,
Nafa yê mi êdam o
Xora kam perskeno, gunekar kam o.
Saydari xêle wez da
Mari ra va, ti nankor a
Zerê mi nêwazeno tora rind vi
Gere ez to biki$i
Va axûyê to nêreso kesi.
Na qesey ra têpiya
Mar amara xo
Va ke
Heke ti bikisê têde nankor o
Ma kam payra maneno?
Heke ti rast qesey kena
Hala rêy xode niyade ti kam a
Eve fekê xo qalê xo kena?
Aha no canê min o to verde
Qe bikise qe verde
Yê to adalete niya
Kêf o mafat o
Ez van qesê xo yê merdene
Naye niya bizane
Nankor mar niyo tim mordem o.
Na vatena mari ra tepiya
Mordemek ciniqiya
Zêre xo de va
Mar xorê kureto keno
Xora wayrê heqe mordem o
Onca ki perskerime sari ra
Dormê xo de niyada
Di ki manga cira nêjdiya
Va
Ti bê camatê ma
Halhêkat zu ve zu manga rê va.
Manga va heke sima heqe perskenê
Bêxilafiye heqe yê mari ya.
Qese kerd ra derg pede $iye
Va ke
Ez mordemo ken weyi eve sero
Sitê mi simenê
Gukonê mi wenê, rosenê
Sayiya mi de qezenc kenê
Heke benê kokimi kar ra kûnê
Hekimi ino rûsnenê çê
Onca sayiya sitê mi de pay ra manenê.
No têde emegê min o
Raa mordemo de badilhawa sono.
Mi xêle xizmete mordemo rê kerde, indi kokim o
Ne simer dané mi ne verdanêra mergo
Mi min ra girêdanê eve rozo
Kes ne yeno, ne sono.
Heke wayrê mi mar viyene
Qey halê mi naye ra rind nêviyêne?
Vaze,
Nankor kam o?
Mordemeki va
Na manga xover ra erzena
Indi kokim a boma
Mari ra va
Heke ti wazena perskerime na gay ra?
Mari va ya!
Ga nermik nermik ama üza
Qese fekê xo de ard-berd
Esmer çi kar kerdo
Zu ve zu qesey kerd.
Her sere cite keme
Hêga ve hêga some-yeme
Herdo dewrês eve hir-bereket o
Teyna seweta mordemo
Nêzan ça mare pexil o?
Ï rotê ke ginenê pa$tiya ma ro
Heq dismenê mi ser de niyaro!
Mordemek na qeso ra qariya
Gay ra va, so ûzara
Ti kama ke honde girs girs wanena
Ma wast ke ti hakimêni bikerê
Kami va sawci be
Xetonê ma çekuçeku bimare.
Nafa nova amê dare
Fek bira ke a têdine ra eve derd a
çitûr serd ra germ ra
$iliye ra krofe ra
Mordemi çitûr sitar kerde
Bax-baxçey seweta kami xemelnê
Kam $iya aye de ni$toro
Kami yemise aye werdo
çeku çeku va.
Onca ki eve torjeno danê mi ro
Az-ûzê mi birnenê eve sero
Ez ke eve sero ino ken weyi
Usari çiçego payiz yemiso
Amnani $iye zimistani adirê lojino
Ïndi çi vaji
Derd zû niyo, hezar o.
Heke mi nêbirne bine ra
Teyna bijerê gilonê husko
Ma ça çê sima xirav beno?
Kam wazeno ke gunekar vo?
Gere tim mordem gezenc bikero.
Mordemeki halê xo de niyada
Va
ça ez honde aqil ra senik o?
Ca perskend neyi ra eyi ra
çuwalê xo sanara
Ne va kemer o
Ne va dar o
Hata ke canê mari cira vejiya.
Eh!... qewetin tim niya ro
Aqil ve mantiqi ra tim bêzar o
Rêye kerdo serê xo
çi heywan bo çi mordem bo
Gere jê vatena eyi bo
Kêfe eyi biyaro
Kami ke fekê xo ci re kerdra
Bom a aqil ra senik o
Axirê çare çi ko?
Ya düri ra qesey bikE
Ya bivirne vengê xo.
______________________________
Berhem no:3, 1988.
Arshive Librairie Scrupule ra guret.
